Wiertła udarowe (część II). Konstrukcja wiertła udarowego

Wiertło udarowe składa się z czterech podstawowych części: główki, zwanej także głowicą (w przypadku większych wierteł), rdzenia, spiralnych rowków i uchwytu.

Jak wspominaliśmy wyżej, główka jest elementem wiertła, który bezpośrednio przekazuje materiałowi obrabianemu energię udaru, czyli wykonuje czynność kruszenia go. Zamocowane są w niej ostrza lub ostrze z węglików spiekanych. Są obecnie dostępne wiertła SDS-plus, które mają główki całkowicie wykonane w węglików spiekanych, których liczba ostrzy dochodzi do pięciu. Ostrza węglikowe przeważnie lutuje się do głowicy wiertła. I od stosowanej technologii lutowania zależy w dużym stopniu trwałość tego narzędzia. Rozróżnia się: (1) lutowanie i hartowanie w piecu przelotowym (najtańsza technologia, co oznacza też niską jakość wiertła), (2) lutowanie indukcyjne (daje nieco lepszą jakość), (3) lutowanie próżniowe (metoda stosowana w produkcji wierteł o dużych średnicach) i hartowanie, (4) lutowanie AWB i hartowanie (technologia zoptymalizowana pod względem średnicy narzędzia, dająca mu dużą wytrzymałość i obniżająca drgania podczas wiercenia). Głowice całkowicie wykonane z węglików spiekanych mocuje się do korpusu wiertła za pomocą technologii łączenia dyfuzyjnego. Technologia ta zapewnia bardzo mocne połączenie wiertła i głowicy, dzięki czemu można nim wiercić w żelbetonie. Bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na trwałość wiertła jest rodzaj węglików spiekanych użytych na ostrza. Są one mieszaniną węglika wolframu, kobaltu i tzw. naturalnych domieszek. Im więcej w tej mieszance jest węglika wolframu, tym mniejsza wielkość ziaren i wyższa odporność oraz dłuższa żywotność ostrza.


Należy tu zauważyć, że średnica główki jest nieco większa niż średnica spirali rowkowej, czyli tzw. korpusu wiertła. Przyczyną tego jest konieczność zmniejszenia jego tarcia o obrabiany materiał, aby móc jak najefektywniej wykorzystać energię udaru generowaną przez napędzające elektronarzędzie i umożliwić najefektywniejsze odprowadzanie urobku.

Zadaniem rdzenia jest zapewnienie wiertłu osiowej pracy i efektywna transmisja energii udaru od uchwytu do głowicy. Spiralne rowki, zaczynające się w głowicy, oplatające rdzeń i kończące się w uchwycie, przeznaczone są, jak już wspominaliśmy, do usuwania urobku z wykonywanego otworu. Spirala, oczywiście, bierze też udział w przekazywaniu energii udarowej, a więc pełni dwie wspomniane role. Mamy różne wykonania spirali: standardowa 2-zwojna L (stosowana w standardowych wiertłach SDS-plus), 2-zwojna U (dobre odprowadzanie urobku podczas wiercenia w materiałach abrazyjnych), 2-zwojna optymalizowana (przyspiesza wiercenie i zmniejsza tarcie), 2+2-zwojna (zoptymalizowana pod względem drgań, dająca lepsze przenoszenie energii udarowej na głowicę, stabilizuje wiercenie i umożliwia szybsze odprowadzanie większych wiórów metalowych podczas obróbki żelbetonu), 4-zwojna standardowa (daje dużą wytrzymałość wiertłu i stabilizuje proces wiercenia), 4-zwojna optymalizowana (daje szybsze odprowadzanie urobku i zwiększa trwałość narzędzia). Rdzeń ze spiralnymi rowkami, czyli korpus narzędzia, wytwarzany jest ze stali chromowo-niklowo-molibdenowej. Jest ona na tyle twarda i sprężysta, iż umożliwia efektywne przenoszenie energii udaru oraz momentu obrotowego wrzeciona elektronarzędzia.


Główną funkcją uchwytu wierteł udarowych jest ich pewne zamocowanie w maszynie, zaś jego zadaniem – transmisja do narzędzia energii udaru oraz obrotów (momentu obrotowego) wytworzonych przez elektronarzędzie. Obecnie wiertła udarowe wykonuje się z różnymi uchwytami, przy czym narzędzia przeznaczone do wiertarek udarowych mają jedynie uchwyt w formie wydłużonego walca, tzw. walcowy, lub tzw. CYL (patent Boscha), czyli uchwyt cylindryczny z wypustem uniemożliwiającym obracanie się narzędzia w uchwycie wiertarskim. Zaś wiertła udarowe do młotków elektropneumatycznych posiadają specjalnie profilowane uchwyty: SDS-plus, SDS-max, sześciokąt 13 mm (SW 13) lub 19 mm (SW 19) oraz wieloklin.
Ta duża liczba rodzajów uchwytów wierteł udarowych stosowanych w młotkach elektropneumatycznych wynika z faktu, że muszą one swoją wielkością odpowiadać pewnemu zakresowi średnic tych narzędzi i być dostosowane do transmisji energii udarowej o różnej wartości, jak również z różnych standardów mocowań wykorzystywanych dotychczas przez producentów elektronarzędzi.
Niewątpliwie najbardziej popularnym obecnie standardem jest system SDS, umożliwiający szybkie mocowanie narzędzi. W ramach niego występują dwa standaryzowane uchwyty SDS-plus i SDS-max.

Wiertła systemu SDS-plus o średnicy uchwytu 10 mm mają cztery wpusty. Dwa z nich w kształcie przypominającym fasolki służą do pewnego mocowania wiertła, jednocześnie zapewniając pewien poosiowy luz umożliwiający mu wykonywanie pracy udarowej, czyli ruchów wzdłuż jego osi. Następne dwa podłużne wpusty przeznaczone są do nadawania wiertłu obrotów. Uchwyt SDS-max jest większy niż SDS-plus, ma średnicę 18 mm i służy do wiercenia otworów o średnicach od 12 do 155 mm. Posiada nie cztery, a pięć wpustów, dwa z nich o kształcie fasolek przeznaczone są do mocowania narzędzia, a trzy podłużne do przekazywania mu obrotów silnika elektrycznego młotka. W systemie SDS oddzielono funkcje blokady wiertła i przenoszenia momentu obrotowego. Dzięki temu uzyskano pewniejsze osadzenie wiertła i dużą powierzchnię stykową z mocowaniem w młotku. Efektem tego jest znaczne zmniejszenie zużycia uchwytu wiertła. Warto także zwrócić uwagę, że praca przy użyciu młotków elektropneumatycznych z systemem SDS odbywa się mniejszym nakładem siłoperatora.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Narzędzia udarowe Makity z uchwytami typu SDS-max

Najważniejszym etapem pracy wiertła udarowego jest jego uderzanie z dużą częstotliwością, które powoduje kruszenie obrabianego materiału (beton, kamień, cegła). W przypadku dużych młotów udarowych SDS-max, gdzie energia pojedynczych udarów dochodzi do kilkudziesięciu dżuli, tylko stosowanie najwyższej jakości osprzętu zapewnia wysoką wydajność pracy.

Wiertła udarowe tworzą oddzielną grupę osprzętu wiercącego, głównie za sprawą obróbki specyficznych materiałów abrazyjnych, które są wyjątkowo twarde. Beton, granit, marmur, bazalt inne kamienie mają bardzo ścisłą i zwartą strukturę krystaliczno-grudkową, przez co są wyjątkowo twarde. Stąd ich obróbka może dokonywać się jedynie przez kruszenie lub szlifowanie odpowiednio uformowanym narzędziem o bardzo dużej twardości. W wypadku wiercenia udarowego podstawową czynnością jest kruszenie dokonywane przez wiertło. W tym celu wyposaża się je w specjalnie uformowane ostrza wykonane z węglików spiekanych, czyli o bardzo dużej twardości. To właśnie nimi wiertło uderza w beton lub kamień z wysoką częstotliwością (w młotach pneumatycznych jest to kilka tysięcy uderzeń/min) i energią (nawet kilkadziesiąt dżuli). Warto też pamiętać, że wiertła udarowe podczas pracy wykonują również ruch obrotowy. Dzięki niemu w powstaje otwór o w miarę regularnym kształcie walcowym (ostrza udarowe obracają się i uderzają w materiał w innych miejscach, krusząc go), a podczas obrotu usuwany jest urobek (rowkami spirali). Warto tu wspomnieć, że wszystkie młoto-wiertarki Makity mają możliwość regulacji prędkości obrotowej wiertła, w zależności od średnicy wiertła i twardości materiału, zaś dobranie odpowiednich obrotów czyni wiercenie bardziej efektywnym i dokładnym.

 

Do pracy dużymi elektropneumatycznymi młotami udarowo-obrotowymi używa się osprzętu z uchwytem typu SDS-max. Jest to system szybkiego i łatwego jego mocowania w gnieździe uchwytu młota. Uchwyt typu SDS-max ma średnicę 18 mm i służy do wiercenia otworów o średnicach od 12 do 155 mm oraz do kucia, dłutowania, itp. Ma pięć wpustów – dwa z nich o kształcie fasolek przeznaczone są do mocowania narzędzia, a trzy podłużne do przekazywania mu obrotów silnika elektrycznego młotka. SDS-max gwarantuje pewne zamocowanie narzędzia w maszynie i przekazywanie do niego wysokiej energii udaru i momentu obrotowego. W ofercie firmy Makita znajdziemy całą paletę narzędzi roboczych SDS-max – klasyczne wiertła, korony wiertarskie i osprzęt do kucia (szpice samoostrzące i dłuta).

Wiertła pełne SDS-max
Na najwięcej uwagi zasługują oczywiście wiertła Makita Nemesis. Zastosowano w nich głowicę 4-ostrzową (jednoczęściową w modelach 12-14 mm i trzyczęściową w 15-52 mm). Ostrza wykonano ze spiekanych węglików wolframu. Cztery ostrza – dwa główne i dwa pomocnicze – rozmieszczone są na planie krzyża po przeciwległych bokach względem siebie. W środku znajduje się szpic centrujący szlifowany pod kątem 130°, który pozwala łatwo rozpocząć wiercenie na śliskim materiale i zapewnia dokładne prowadzenie wiertła w czasie jego obróbki. Tak zaprojektowana geometria głowicy zapewnia wiertłu agresywne „wgryzanie” się w materiał, a co za tym idzie szybsze wiercenie nawet najtwardszych materiałów. Szpic i ostrza główne bezpośrednio przekazują materiałowi obrabianemu energię udaru, czyli wykonują czynność kruszenia go. Dwie dodatkowe boczne płytki węglikowe służą do kruszenia części materiału na dnie otworu, a także chronią głowicę wiertła przed uszkodzeniami (np. gdy natrafi na pręt zbrojeniowy). Ponieważ głowica ma konstrukcję symetryczną (dokładny krzyż), możliwe jest precyzyjniejsze w porównaniu z wiertłami dwuostrzowymi prowadzenie wiertła w otworze. Cztery nacięcia w głowicy, będące początkiem czterech spiralnych rowków, umożliwiają podczas wiercenia bardzo efektywne odprowadzanie urobku.

Rdzeń wierteł SDS-max Makita Nemesis jest wzmocniony (wykonano go ze stali 34CrNiMo6), przez co energia udaru i moment obrotowy są przenoszone na głowicę wiertła w bardziej efektywny sposób (o ok. 10% w stosunku do standardowych 2-spiralnych wierteł SDS-max). Wiertła mają cztery rowki spiralne dużych rozmiarów, które gwarantują szybkie odprowadzanie urobku i przez to zwiększają efektywność i wydajność pracy. W ofercie Makity do wyboru jest aż 40 różnych modeli wierteł Nemesis o średnicach 12-52 mm i długościach 320-920 mm.

Koronki i wiertła przebiciowe
Do wiercenia w betonie i kamieniu otworów o największych średnicach (nawet 125 mm) z wykorzystaniem młotów SDS-max firma Makita oferuje wiertła koronkowe i przebiciowe. Te pierwsze to konstrukcje trzyelementowe. Składają się one z udarowej koronki wycinającej połączonej z uchwytem oraz centrującego wiertła udarowego. Taka konstrukcja umożliwia szybką zamianę wiertła prowadzącego (w razie jego zużycia lub zniszczenia), jak i koronki wycinającej, co pozwala na wiercenie kolejno otworów o różnych średnicach za pomocą jednego młotka elektropneumatycznego. Wiertła koronkowe Makity mają stalowe – solidne, trwałe i wytrzymujące największe obciążenia –cylindry, do których przylutowane są ostrza z węglików spiekanych. Tajemnica sukcesu koronek udarowych, czyli szybkiego i dokładnego wiercenia otworów o dużych średnicach, tkwi w sposobie działania narzędzia roboczego. Wycina ono udarowo tylko wąski kawałek betonu lub kamienia. Koronki Makity mają wiertła centrujące, które ustalają położenie osi otworu i zapobiegają odchylaniu się korony podczas wiercenia. W ofercie dostępne są koronki o średnicach 40-125 mm.


Specyficzną grupą narzędzi SDS-max Makity są wiertła przebiciowe. Służą one do wykonywania otworów przelotowych o średnicach 35-90 mm. Ich największą zaletą jest duża głębokość wiercenia. Wiertła przebiciowe Makita to konstrukcje jednoczęściowe, z wbudowanym wiertłem prowadzącym, które łączą cechy klasycznej korony udarowej (okrągła głowica z ostrzem prowadzącym i kołkami z węglików spiekanych) i wiertła udarowego (spirala do odprowadzania urobku). Wiertła przebiciowe Makita SDS-max dzięki takiej konstrukcji charakteryzują się dużą wydajnością pracy i efektywnym wykorzystaniem energii generowanej przez młot elektropneumatyczny.
Na zakończenie tego akapitu warto wspomnieć, że wiertła koronkowe i przebiciowe Makity wykonane są w technologii DreConnect. To bardzo sprytne rozwiązanie, które polega na użyciu specjalnego adaptera umożliwiającego stosowanie koron SDS-max we wszystkich ogólnodostępnych systemach mocowania i przedłużania uchwytów.

Narzędzia do kucia i dłutowania
Ofertę osprzętu SDS-max Makity zamykają akcesoria do kucia, czyli szpice i dłuta. Tutaj na pierwszy plan wysuwają się dwa modele szpicy samoostrzących. Oba wykonane są z wysokiej jakości stali i dzięki temu pozostają ostre przez cały okres użytkowania (nawet przez 100 h ciągłej pracy). Jeden z nich ma natomiast specyficzną geometrię ostrza – nie jest ona prosta (jak w większości tego typu narzędzi), ale skręcona (fragment spirali). Ta technologia, nazwana przez Makitę RTecSPEED znacznie poprawia trzy najważniejsze parametry pracy szpica – wydajność kucia poprzez lepsze wykorzystanie energii odrzutu powstającej z udaru, efektywność usuwania urobku i skuteczność pracy poprzez zmniejszenie ryzyka zablokowania narzędzia w materiale. W ofercie japońskiego producenta znajdziemy szpice i dłuta płaskie o długościach 280-600 mm.

Reasumując, Makita oferuje pełny program profesjonalnych narzędzi udarowych SDS-max. Naszym zdaniem, każdy fachowiec i firma budowlana czy remontowa znajdzie w niej odpowiednie dla siebie narzędzie, w tym spełniające najwyższe wymagania pod względem wydajności pracy i żywotności.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu