Autor: LP

Niezmiernie istotne dla prawidłowej i efektywnej pracy nożycami nożowymi jest odpowiednie ustawienie noży tnących. Niniejszy artykuł podaje podstawowe zasady regulacji ich rozstawienia.

Nożyce nożowe to elektronarzędzia wymagające dokonania odpowiedniej regulacji rozstawu noży zarówno w płaszczyźnie poziomej (horyzontalnej), jak i pionowej (wertykalnej) w celu dostosowania ich do obrabianej grubości. Dlatego za każdym razem, gdy tniemy blachę o innej grubości, należy dokonać regulacji rozstawienia noży. W tym celu trzeba posłużyć się szczelinomierzem. Wielkość rozstawu horyzontalnego ma wpływ na skuteczność cięcia nożycami. Jeśli odległość pomiędzy nożami w płaszczyźnie poziomej za szeroka, nacisk ostrzy na blachę jest zbyt duży. Wskutek tego często dochodzi do złamania tych narzędzi lub do wciągnięcia ciętej blachy między noże. Zaś jeżeli rozstaw jest za mały i ostrza są za blisko siebie, będą tarły o siebie – w skrajnych wypadkach dojdzie do ich zablokowania, a więc do powstania przeciążenia silnika elektrycznego lub nawet do spalenia jego uzwojeń. Zbyt bliskie położenie ostrzy jest także przyczyną klinowania się nożyc w materiale, wtedy blacha nie odgina się na bok, lecz w dół, blokując narzędzie. Na podstawie testów ustalono, że prawidłowy rozstaw w płaszczyźnie poziomej między nożami powinien wynosić 0,1 grubości przecinanej blachy, np. dla blachy o grubości 2 mm jego wielkość to 0,2 mm.

Aby prawidłowo ustawić rozstaw noży, należy poluzować nóż nieruchomy. Następnie między noże włożyć szczelinomierz (fot. 1.), w naszym wypadku jest to pasek o grubości 0,05 mm, gdyż blacha, którą chcemy przeciąć, ma grubość 0,5 mm. Po ustaleniu prawidłowej odległości, montujemy nóż (fot. 2.) i blokujemy jego pozycję (fot. 3.), a na końcu spomiędzy ostrzy wyjmujemy szczelinomierz. Teraz możemy przejść do ustawienia noży w pozycji pionowej.

Przypomnijmy, rozstaw w płaszczyźnie pionowej (czyli wertykalny) to maksymalna odległość między nożami (tj. mierzona w punkcie najwyższego położenia noża ruchomego). Dlatego potocznie nazywa się go wysokością cięcia. Determinuje on wydajność pracy. Największa wysokość cięcia z możliwych to taka, przy której blacha nie ślizga się pomiędzy dwoma ostrzami w ich pozycji maksymalnego rozstawienia. Zatem prawidłowa wysokość jest nieznacznie mniejsza od grubości obrabianej blachy. Kiedy zaś jest większa lub równa grubości blachy, czyli za duża, dochodzi do wpychania się ciętego arkusza między noże. W takim przypadku użytkownicy często tną tylnym odcinkiem ostrzy noża ruchomego, jeśli wywierają zbyt duży posuw nożycami. To zaś powoduje za duże obciążenie tylnych krawędzi tnących i często doprowadza do złamania noża ruchomego albo do zbyt dużej deformacji blachy w miejscu cięcia. Jeżeli wysokość cięcia jest zbyt mała, następuje zmniejszenie długości cięcia na jednym suwie noża, a w konsekwencji do spadku szybkości cięcia, czyli de facto mniejszej wydajności.

Po tym wstępie teoretycznym przystąpmy do regulacji wysokości rozstawu noży. Mając prawidłowy rozstaw noży, możemy więc je ustawić w pozycji pionowej. W tym celu ustawiamy nóż ruchomy w punkcie najwyższego jego położenia (w tym celu czasami konieczne jest parokrotne włączenie i następnie wyłączenie nożyc, aby ostrza ustawiły się w tej pozycji) i luzujemy go. Potem ustawiamy prawidłową wysokość noża zgodnie z rys. 1. za pomocą górnej śruby blokującej (fot. 4.) i montujemy nóż kluczem imbusowym (fot. 5.), dokręcając śrubę mocującą. Gdy mamy prawidłowo ustawione noże (fot. 6.), możemy przystąpić do cięcia (fot. 7.).

W ofercie marki Neo pojawił się w tym roku narzędziowy zestaw fotowoltaiczny w walizce oznaczony jako 01-559. Używając go, omówimy, jak prawidłowo przygotować przewody do podłączenia paneli fotowoltaicznych.

Fot. 1. Zestaw fotowoltaiczny w walizce Neo 01-559

Jak wiadomo, w instalacjach fotowoltaicznych stosuje się przewody okrągłe o podwójnej izolacji. Zaś do ich łączenia wykorzystuje się złącza MC4, które zastąpiły prawie całkowicie złącza MC3. Dlatego w artykule omówimy prawidłowe wykonanie złączy MC4. Potrzebnych jest do tego pięć narzędzi ręcznych, które zawiera je zestaw Neo 01-559 (fot. 1.) mieszczący się w wygodnej w transporcie i przechowywaniu walizce z tworzywa sztucznego. W skład jego wchodzą obcinak do kabli 01-513, ściągacz izolacji 01-557, zaciskarka do złącz MC4 z pozycjonerem 01-555 i dwa klucze 01-556 przeznaczone do złącz MC4/MC3 (fot. 2.).

Zanim opowiemy i pokażemy, jak prawidłowo przygotować złącze MC4, przyjrzymy się mu bliżej. Składa się ze złączki żeńskiej wykonanej z tworzywa sztucznego, której częścią jest aluminiowy konektor (zwany też stykiem) o średnicy 4 mm (oba elementy pokazano po lewej stronie na fot. 3.) oraz złączki męskiej i aluminiowego konektora (styku) 5,2 mm (po prawej stronie na fot. 3.). Dlatego przygotowanie złącza MC4, odpowiednio dla jego obu części, rozpoczynamy od docięcia na potrzebną długość dwóch przewodów o przekroju 6 mm2 (fot. 3.). W tym celu posłużymy się obcinakiem do kabli Neo 01-513. Są to klasycznie skonstruowane boczne szczypce tnące o długości 160 mm, wykonane ze stali chromowo-wanadowej zgodnie z normą DIN 5749 i przeznaczone do cięcia okrągłych kabli miedzianych oraz aluminiowych o średnicach do 10 mm. Mają hartowane szczęki z dwoma profilowanymi otworami do przewodów o średnicach do 4 mm oraz 4-10 mm, dzięki czemu podczas cięcia nie dochodzi do utrudniającego pracę przemieszczania się kabli w ostrzach. Pracę nimi ułatwia też dwukomponentowa, ergonomiczna rękojeść. Jakość obcinaków Neo 01-513 potwierdza certyfikat TÜV i 25-letnia gwarancja producenta.

Gdy mamy już docięte przewody, przystępujemy do ich odizolowania. Do wykonania tej operacji używamy ściągacza izolacji Neo 01-557 o całkowitej długości 200 mm (fot. 5.).

Fot. 2. W skład zestawu Neo 01-559 wchodzą obcinak do kabli 01-513, ściągacz izolacji 01-557, zaciskarka do złącz MC4 01-555 i dwa klucze 01-558

Narzędzie przeznaczone jest do odizolowania przewodów fotowoltaicznych, jak też okrągłych o przekroju od 0,25 do 6 mm². Ściągacz Neo 01-557 wykonany jest ze stali węglowej i wyposażony w cztery, wymienne profilowane ostrza z 6 otworami przeznaczonymi do odizolowania przewodów o różnych przekrojach z podanego zakresu. Narzędzie ma też sprężynę odbijającą, która odciąża dłoń i ułatwia pracę, oraz rękojeści dwukomponentowe z PVC i ABS. Działanie omawianego ściągacza polega na nacięciu izolacji, jej oderwaniu i zsunięciu z linki lub drutu aluminiowego albo miedzianego (fot. 6.). Podczas odizolowania przewód przytrzymywany jest jedną z par ostrzy. Pracę narzędziem ułatwia regulacja długości ściąganej izolacji do 20 mm. W przypadku złączy MC4 odizolowany odcinek kabla powinien mieć długość od 5 do 7 mm.

Po wykonaniu odizolowania możemy na końcówkach obu przewodów zamocować aluminiowe styki złącza MC4. W tym celu posłużymy się szczypcami do zaciskania konektorów MC4 Neo 01-555 (fot. 7.), którymi możemy także zaciskać złącza proste i kątowe typu BNC, F, IEC oraz RCA. W ich szczękach znajdują się 2 praski (dolna i górna) z odpowiednio wyprofilowanymi 3 parami gniazd, przeznaczonymi do konektorów MC4 o przekrojach 2.5, 4.0 i 6.0 mm2. Dokładne zaciskanie konektorów zapewnia precyzyjny mechanizm zapadkowy, zaś ułatwiają ergonomiczne rękojeści pokryte dwukomponentowymi nakładkami z tworzyw sztucznych. Są one wydłużone, co pozwala na aplikowanie dłonią dużej siły zacisku szczęk i uzyskanie prawidłowego pod względem wytrzymałości i trwałości zaprasowania konektorów na żyle przewodu. Należy tu zauważyć, że w asortymencie marki Neo znajdują się też szczypce zaciskowe do konektorów MC3 01-556 oferujące analogiczne korzyści praktyczne co model Neo 01-555.

Mocowanie konektorów na przewodach za pomocą szczypiec Neo 01-555 rozpoczynamy od włożenia w gniazdo 6.0 mm2 aluminiowego styku 5,2 mm (fot. 8.). Jego prawidłowe pozycjonowanie (fot. 9.), tj. precyzyjne ustawienie, w którym zaciski znajdują się dokładnie w prasce, zapewnia specjalny uchwyt ze śrubami regulującymi. Następnie w zaciski styku znajdującego się w praskach szczypiec Neo 01-555 wkładamy odizolowaną żyłę przewodu (fot. 10.) i zaciskamy szczęki (fot. 11.). Powoduje to mocne zaciśnięcie konektora na żyle przewodu, co oznacza jego prawidłowe zamocowanie (fot. 12.). Potem na drugim przewodzie za pomocą szczypiec Neo 01-555 mocujemy konektor 4 mm (fot. 13.), powtarzając te same czynności co przy montażu styku 5,2 mm.

Fot. 4. Docinanie na wymiar obcinakami Neo 01-513 przewodów 6 mm²

Po zamocowaniu konektorów montujemy na przewodach żeńską i męską część złącza MC4 (fot. 14. i 15.), skręcając je (fot. 16. i 17.) dwoma kluczami plastikowymi 01-558 (fot. 18. i 19). Narzędzia te posiadają specjalne wyprofilowane szczęki i otwór do chwytania żeńskiej oraz męskiej części złącz MC4 i MC3. Montaż części złącza MC4 na przewodach kończy jego prawidłowe wykonanie za pomocą zestawu fotowoltaicznego Neo 01-559. Teraz możemy przewody podłączyć do panelu fotowoltaicznego (fot. 20. i 21.) w celu połączenia go z falownikiem wykonywanej instalacji.

Reasumując, narzędziami z zestawu Neo 01-559 szybko i sprawnie zamocujemy złącza MC4 na przewodach, co pozwoli nam prawidłowo i w sposób efektywny wykonać montaż instalacji fotowoltaicznej na dachach czy stojakach naziemnych.