Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

OBRÓBKA STALI WĘGLOWEJ Z WYKORZYSTANIEM ASORTYMENTU PRODUKTÓW FIRMY METABO (CZĘŚĆ II). OBRÓBKA ZGRUBNA ZA POMOCĄ SZLIFIEREK KĄTOWYCH. ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE I BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA

Stal występuje najczęściej w postaci blach płaskich i profilowych o różnej grubości, a także wałków, prętów, rur okrągłych oraz prostokątnych, profili konstrukcyjnych i specjalnych. Pierwszą operacją technologiczną zarówno w warunkach warsztatowych, jak i na budowie jest cięcie materiału. Możemy je wykonać przy użyciu różnej wielkości maszyn i urządzeń.

 

Rozcinanie, skracanie, cięcie kształtowe i wymiarowe elementów stalowych możemy wykonywać różnymi technikami. W warunkach przemysłowych używa się: ploterów plazmowych czy laserowych, elektrodrążarek albo techniki cięcia strumieniem wody. W warunkach warsztatowych stosuje się urządzenia mniejsze i prostsze w obsłudze, takie jak: stacjonarne przecinarki z tarczą korundową albo pilarską z zębami z węglików spiekanych, tokarki do metalu, piły ramowe tnące brzeszczotem maszynowym oraz stacjonarne przecinarki taśmowe do metalu. Przy mniejszym zakresie prac warsztatowych albo w warunkach budowy wykorzystuje się zazwyczaj lekkie urządzenia półstacjonarne albo elektronarzędzia i, oczywiście doraźnie, narzędzia ręczne. Wśród elektronarzędzi najpopularniejsze są: szlifierki kątowe, lekkie przecinarki stołowe, przenośne pilarki taśmowe do metalu, pilarki tarczowe do metalu, piły szablaste, wyrzynarki oraz nożyce do blachy.

 

Szlifierki kątowe są licznie reprezentowaną grupą elektronarzędzi Metabo. W aktualnej ofercie znajdujemy kilkanaście typoszeregów maszyn dostępnych w wielu wariantach kompletacyjnych. Ogółem: 132 pozycje katalogowe. Są to konstrukcje napędzane silnikami elektrycznymi (zasilanymi sieciowo albo bezprzewodowo) oraz pneumatycznymi. Systematyka modeli pod względem średnicy tarcz dzieli je na trzy grupy: 115–150 mm (klasa kompakt), 180–230 mm i przecinarki 355 mm. W każdej z grup znajdziemy modele proste i doposażone w różne rozwiązania podnoszące komfort pracy oraz bezpieczeństwo użytkowania. Jest to szczególnie ważne przy typowo profesjonalnym, długotrwałym wykorzystaniu maszyn, gdzie niebagatelną rolę odgrywa czynnik znużenia pracą. Metabo stosuje w swoich produktach najnowsze rozwiązanie techniczne, materiałowe i konstrukcyjne. Zarówno na budowie jak też w zastosowaniach warsztatowych warto stosować szlifierki kątowe wyposażone we włącznik czuwakowy. Podstawową funkcją zapewniającą bezpieczeństwo użytkowania jest natychmiastowe wyłączenie maszyny po zwolnieniu tego włącznika oraz zabezpieczenie przed ponownym niezamierzonym uruchomieniem po przywróceniu zasilania. Włącznik ten dodatkowo dla wygody użytkownika posiada powierzchnię z wykończeniem antypoślizgowym oraz jest ergonomicznie wyprofilowany i umieszczony w wygodnym dla przeciętnego użytkownika miejscu. Podczas długotrwałej pracy szlifierz często używa rękojeści pomocniczej. Oprócz wersji podstawowej dostępna jest rękojeść wykonana w technologii Metabo VibraTech (MVT), która znacząco tłumi drgania przenoszone na dłoń, nadgarstek, przedramię i bark. Działanie to sprzyja mniejszemu zmęczeniu i dokładniejszemu wykonywaniu operacji szlifowania.

Drugim rozwiązaniem ograniczającym szkodliwe wibracje jest stosowany w wybranych modelach autobalanser. Jest on zintegrowany z obudową przekładni i może redukować wibracje nawet o 50%, jednocześnie przyczyniając się do wydłużenia żywotności maszyny i nawet dwukrotnego zwiększenia trwałości stosowanych ściernic. Kolejnym rozwiązaniem mechanicznym przyczyniającym się do podwyższenia poziomu bezpieczeństwa użytkowania szlifierek kątowych Metabo jest osłona tarczy umożliwiająca szybką zmianę położenia względem osi szlifierki tak, aby operator miał jak najlepszy dostęp do obrabianego materiału i odpowiednią jego widoczność. Osłonę można obracać ręcznie na pierścieniu mocującym bez potrzeby użycia narzędzi, a ponadto po ustaleniu dogodnej pozycji jest ona blokowana w sposób uniemożliwiający samoczynne obrócenie. Szybką wymianę tarcz bez użycia narzędzi umożliwia system Metabo Quick. Dzięki zastosowanej blokadzie wrzeciona i nakrętce mocującej Metabo M-QUICK 14/EWS wymiana tarczy staje się bezpieczniejsza. Innym rozwiązaniem podnoszącym znacząco bezpieczeństwo użytkowania szlifierek kątowych jest opatentowany hamulec ściernicy.

Ten hamulec tarczowy zapewnia zatrzymanie tarczy w ciągu 2 s po świadomym wyłączeniu maszyny przez operatora lub przypadkowym zaniku zasilania. Od 1966 r. niemiecki producent stosuje mechaniczne sprzęgło przeciążeniowe Metabo S-automatic, które w przypadku zablokowania tarczy w ciętym materiale minimalizuje zjawisko odrzutu do najniższego poziomu dostępnego na rynku, zapewniając maksymalną ochronę użytkownika i możliwość szybkiego wznowienia pracy. Rozwiązanie to znakomicie działa zarówno w chwili wystąpienia zdarzenia, jak również podczas kontynuowania pracy, gdyż zablokowanie tarczy często prowadzi do miejscowego jej uszkodzenia, co z kolei prowadzi do nierównomiernej pracy oraz ponownego zakleszczenia się tarczy. W niekorzystnym przypadku może ona ulec tak poważnemu uszkodzeniu, że zostanie rozerwana, co grozi uszkodzeniem ciała operatora, a nawet osób postronnych. Reasumując: sprzęgło przeciążeniowe Metabo S-automatic znakomicie podwyższa bezpieczeństwo pracy, szczególnie podczas operacji cięcia. Oprócz wymienionych mechanicznych systemów bezpieczeństwa, Metabo w wybranych modelach szlifierek kątowych oferuje też rozwiązania realizowane przez elektronikę.

Pierwszym takim systemem działającym już w chwili uruchamiania maszyny jest łagodny rozruch (tzw. soft start). Zmniejszony odrzut rozruchowy odczuwalny jest szczególnie w szlifierkach posiadających ponadprzeciętną moc oraz moment obrotowy i pozwala operatorowi lepiej panować nad maszyną. Bardziej rozbudowanym rozwiązaniem jest stosowana w wybranych modelach pełnookresowa elektronika Tacho-Constantmatic (TC) realizująca nie tylko łagodny start, ale również stabilizację obrotów w przypadku zmiennego obciążenia i elektroniczne zabezpieczenie przeciążeniowe. W wybranych modelach dostępna jest zastosowana do sterowania napędem pełnookresowa elektronika Vario-Tacho-Constamatic (VTC) z pokrętłem regulacyjnym umożliwiająca płynne dostosowanie prędkości obrotowej do rodzaju obrabianego materiału. Funkcja ta umożliwia spokojniejszą pracę ściernicy na materiale i poprawia kontrolę nad prowadzeniem maszyny. Ważnym rozwiązaniem ze względu bezpieczeństwa pracy jest również elektroniczne zabezpieczenie przed ponownym uruchomieniem szlifierki. Funkcja ta znakomicie redukuje ryzyko wypadku po zaniku zasilania albo omyłkowym wyciągnięciem wtyczki z gniazda. Po przywróceniu zasilania szlifierkę kątową należy świadomie wyłączyć i ponownie włączyć, aby uniknąć niezamierzonego ponownego uruchomienia. W wybranych modelach zabezpieczenia mechaniczne zostały zastąpione elektroniką. Na przykład omówione powyżej sprzęgło przeciążeniowe Metabo S-automatic jest zastępowane elektronicznym wyłącznikiem bezpieczeństwa, który reaguje na zablokowanie tarczy. Wśród tak wielu wariantów szlifierek kątowych Metabo znajdujących zastosowanie do obróbki stali czarnej klient może wybrać optymalne dla siebie rozwiązanie. W następnym artykule naszego cyklu omówimy kilka szczególnie polecanych modeli znajdujących zastosowanie do cięcia iszlifowania.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu