blok reklamowy

Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

CHŁODZENIE SILNIKÓW ELEKTRYCZNYCH STOSOWANYCH W ELEKTRONARZĘDZIACH PRZEWODOWYCH

Efektywność chłodzenia silnika elektrycznego ma bardzo duże znaczenie i w znacznej mierze określa jego obciążalność. Z tychże powodów przyjrzeliśmy się bliżej temu tematowi.

Wielkość momentu obrotowego, jakim może być obciążony silnik elektryczny, zależna jest m.in. od intensywności nagrzewania się części składowych silnika (głównie uzwojenia) i od szybkości, z jaką mogą być te części chłodzone. Ważna rolę odgrywa też współczynnik przewodności cieplnej elementów kumulujących ciepło podczas pracy silnika. Straty ciepła są fizycznie określone przez sprawność silnika i nie mogą być one pominięte przy analizie jego pracy. Im wolniej ciepło będzie odprowadzane na zewnątrz, tym bardziej silnik będzie się nagrzewał. W skrajnym przypadku może dojść do stopienia się izolacji, a nawet uzwojenia. Są dwie metody stosowane do usuwania powstającego ciepła w silniku, czyli inaczej mówiąc, dwa sposoby chłodzenia silnika: (1) przez promieniowanie (konwekcję), (3) przez przepływ chłodzącego powietrza wymuszony wentylatorem.

Typy wentylatorów promieniowych (źródło: Bosch)

Metoda chłodzenia silnika wykorzystująca promieniowanie polega na przechodzeniu ciepła z elementów bardziej nagrzanych do elementów silnika o niższej temperaturze i do otaczającego powietrza. Efektywność tej metody jest raczej niska, ponieważ silnik najczęściej jest zbudowany w sposób zwarty, tak aby zmieścił się w możliwie małej obudowie (korpusie). Z powodu małej skuteczności chłodzenia metoda konwekcji nie jest w zasadzie stosowana.
Chłodzenie z wymuszonym obiegiem powietrza posiada znacznie wyższą efektywność. Do tego celu stosuje się wentylatory, które mogą posiadać rożne formy i kształty. Intensywność chłodzenia może być optymalizowana za pomocą kierunku i prędkości przepływu powietrza. Ze względów konstrukcyjnych wentylator jest zamontowany na osi wirnika i po włączeniu obrotów silnika obraca się z taką samą prędkością jak wirnik. Wymiary wirnika są tak dobrane, że strumień powietrza usuwa całe ciepło wygenerowane przez silnik, nawet wtedy gdy silnik obciążony jest na 100% swojej pełnej mocy. Chłodzenie silnika może być zintensyfikowane poprzez zwiększenie przestrzeni wokół obracających się części lub poprzez usunięcie fragmentu obudowy. Jednak metody te nie mogą być zastosowane ze względu na bezpieczeństwo obsługi, tzn. z powodu istniejącego wówczas niebezpieczeństwo kontaktu z przewodami pod napięciem lub z obracającymi się elementami mechanizmów elektronarzędzia. Podczas normalnej eksploatacji silnika, czyli gdy silnik obciążony jest momentem nominalnym, nie istnieje ryzyko przegrzania się silnika. Jednak w przypadku gdy silnik jest obciążony ponad wartość dopuszczalną, zostaje wygenerowane dodatkowe ciepło, które nie może być dostatecznie szybko usunięte. W takim przypadku istnieje duże prawdopodobieństwo, że silnik ulegnie przegrzaniu i w związku z tym izolacje przewodów ulegną spaleniu, jeżeli obciążenie silnika nie zostanie szybko zredukowane. Aby uniknąć takiego niebezpieczeństwa, po przeciążeniu silnik powinien pracować na biegu jałowym (bez obciążenia) i na pełnych obrotach przez pewien czas w celu ochłodzenia się.

Wentylator promieniowy

Wadą silnika chłodzonego strumieniem powietrza, wytworzonym przez wentylator zamocowany na osi wirnika, jest to, że w przypadku gdy obroty wirnika maleją z powodu nadmiernego obciążenia to intensywność chłodzenia spada. Jest to spowodowane tym, że wielkość chłodzącego strumienia powietrza jest zależna od ilości obrotów wentylatora. W praktyce wygląda to w ten sposób, że jeżeli obroty wirnika maleją np. dwa razy to wydajność wentylatora ulegnie zmniejszeniu cztery razy.
Większy silnik ma zdolność kumulowania większej ilości ciepła, tj. może pracować w stanie silnego obciążenia przez dłuższy czas. Jednak wymaga on także dłuższego czasu schładzania. Z kolei silnik o mniejszych wymiarach ma większą powierzchnię w stosunku do objętości; dlatego intensywność jego chłodzenia jest większa.
Do chłodzenia silników elektrycznych używane są następujące typy wentylatorów: (1) o osiowym przepływie powietrza i (2) promieniowym przepływie powietrza. Wybór rodzaju wentylatora zależy m.in. od ilości miejsca w chłodzonym urządzeniu. W przypadku braku tego miejsca, konieczne są wysokie prędkości obrotowe wentylatora, aby zapewnić wystarczającą intensywność chłodzenia. Z tego względu wentylatory silników małej mocy montowane są na osi wirnika.
Wentylatory osiowe podobne są do śmigieł z dużą liczbą łopat obrotowych. Są stosowane w urządzeniach stacjonarnych, także w silnikach elektronarzędzi, w których strumień powietrza musi być przenoszony w kierunku osiowym. Wentylatory tego typu są umieszczone w pobliżu wlotu świeżego powietrza. Ich konstrukcja jest prosta, ale też wydajność przy bardzo wysokich obrotach jest mniejsza z powodu występowania zjawiska kawitacji. Odpowiednio zaprojektowane kierownice strumienia powietrza obniżają współczynnik tarcia i poprawiają skuteczność chłodzenia. Kierownice te mogą być wykonane jako część konstrukcyjna obudowy wentylatora lub jako specjalnie ukształtowane wyloty powietrza na samym wentylatorze.

Wentylator osiowy

Wentylatory promieniowe działają podobnie jak odśrodkowe pompy powietrza. Kierunek przepływu powietrza jest promieniowy w stosunku do osi wału napędowego. Tego typu wentylatory stosuje się w przypadkach, w których przepływ powietrza powinien być kierowany wzdłuż obrzeża koła wentylatora. W celu poprawienia skuteczności pracy tego typu wentylatorów montuje się je w pobliżu wylotu powietrza. Parametry geometryczne (wymiary i kształt) takich wentylatorów muszą być bardzo starannie zaprojektowane i wykonane, aby zoptymalizować kierunek przepływu powietrza i zmniejszyć hałas wywołany zawirowaniami jego chłodzącego strumienia.
Jan Krzos
ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu