blok reklamowy

Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Szlifowanie drewna (część V) Obróbka tarczami listkowymi

Tarcza listkowa zbudowana jest z odpowiednio ukształtowanych płaskich kształtek ściernych (listków) oraz korpusu łączącego te listki. Tarcze listkowe, w zależności od przeznaczenia, mogą pracować powierzchnią obwodową, czołową lub jednocześnie obwodem i czołem.

W starszych katalogach i podręcznikach można spotkać różne nazwy tarcz listkowych. Spotyka się określenie ściernica listkowa lub tarcza płatkowa. Polska Norma dotycząca narzędzi ściernych nasypowych wprowadziła nazwę tarcza listkowa. W zależności od rodzaju pracy, sposobu zamocowania, rodzaju korpusu łączącego listki i sposobu ułożenia listków występują w praktyce różne rozwiązania konstrukcyjne tarcz listkowych.

Tarcze listkowe można zamocować za pomocą trzpienia lub nasadzić na wrzeciono obrabiarki za pośrednictwem centralnego otworu. Inny rodzaj tarczy listkowej stanowią tarcze o kształcie talerza z nachodzącymi na siebie listkami (lamelkami). Korpus utrzymujący listki ścierne może mieć dwojaką konstrukcję. Pierwszy typ jest zespołem rozbieralnym i wówczas istnieje możliwość osadzenia dodatkowej i dowolnej liczby pojedynczych listków o żądanym kształcie i wymiarach. Jest to rozwiązanie ekonomiczne, ponieważ możliwa jest wymiana zużytych listków. Kształt listków zależy od sposobu ich pakietyzacji. Drugi rodzaj korpusu stanowi tuleję odlaną z tworzywa sztucznego (najczęściej z żywicy epoksydowej), w której listki są trwale związane. Sposób mocowania listków ściernych ma wpływ na sztywność samej tarczy oraz ilość zeszlifowanego materiału w jednostce czasu. W korpusie listki mogą być rozmieszczone w sposób równomierny lub pogrupowane w pakietach. W zależności od przeznaczenia tarczy listkowej listki ścierne mogą mieć długość od 10 do 400 mm, a szerokość od 10 do 110 mm. Materiałem ściernym jest najczęściej elektrokorund, węglik krzemu lub ich modyfikacje i odmiany.

Oznaczenie handlowe tarczy listkowej powinno zawierać typ i kształt narzędzia (nasadzana, trzpieniowa lub talerzowa), wymiary narzędzia (średnica zewnętrzna tarczy, szerokość listków, długość trzpienia), rodzaj ziarna ściernego i jego wielkość (granulacja), a także inne symbole dokładnie charakteryzujące narzędzie.

Tarcze listkowe nasadzane wykorzystywane są najczęściej do obróbki gładkościowej i wykończeniowej elementów o złożonych kształtach oraz w pracach przygotowujących powierzchnie do innych operacji. Przy tej samej granulacji narzędzia chropowatość powierzchni po obróbce tarczą listkową jest o wiele niższa niż w przypadku obróbki tradycyjnym pasem bezkońcowym. Dlatego, wybierając granulację, należy zwrócić uwagę aby była ona grubsza o 2-3 wielkości ziarna w porównaniu do granulacji pasa bezkońcowego. Tarcze listkowe nasadzane są często wstępnie profilowane i dopasowane do indywidualnego kształtu przedmiotu obrabianego. Dzięki temu eliminuje się czasochłonne ręczne profilowanie tarczy, a wynik obróbki jest optymalny od pierwszego momentu szlifowania. Podczas pracy tarczą listkową nasadzaną bardzo ważny jest dobór właściwej prędkości skrawania (prędkości obrotowej). Przy stosowaniu odpowiednio dobranej prędkości listki tarczy układają się promieniście wokół rdzenia w wyniku działania siły odśrodkowej i dzięki temu uzyskuje się optymalną wydajność szlifowania. Listki zużywają się tylko na krawędzi i w obróbce biorą udział wciąż nowe i ostre ziarna. Ilość usuwanego materiału w czasie jest stała, temperatura w strefie obróbki nie wzrasta, a obraz obrobionej powierzchni jest równomierny.

Tarcza listkowa trzpieniowa posiada listki ze ściernym nasypem ułożone wokół osi trzpienia mocującego. Promieniście ułożone listki dopasowują się idealnie do kształtu obrabianego przedmiotu i dlatego tarcze trzpieniowe nadają się szczególnie do obróbki przedmiotów o złożonym kształcie oraz do powierzchni wewnętrznych i trudno dostępnych. Trzpień mocujący ma najczęściej długość 40 mm, a średnicę 3 lub 6 mm. Tarcze listkowe trzpieniowe można stosować na wałkach giętkich, szlifierkach prostych i na wiertarkach. Optymalna prędkość skrawania tarcz trzpieniowych wynosi 20-25 m/s i do tej prędkości skrawania należy dobrać prędkość obrotową narzędzia.

Tarcze listkowe talerzowe mają listki z materiałem ściernym rozmieszczone równomiernie na podstawie talerza wykonanego z tworzywa sztucznego wzmocnionego włóknem szklanym. Dzięki wachlarzowemu promienistemu ułożeniu listków z płótna ściernego wydajność skrawania tej tarczy jest wielokrotnie wyższa w porównaniu do innych narzędzi ściernych. Z tego powodu tarcze te nadają się szczególnie do obróbki zgrubnej zapewniającej niską chropowatość obrabianej powierzchni.

Tarcze listkowe mają szczególne właściwości w porównaniu do innych narzędzi ściernych nasypowych. Zachowują długo własny profil, zużywanie się listków ma niewielki wpływ na wydajność obróbki i jakość obrabianej powierzchni, a nasyp ścierny nie jest podatny na zalepianie się*.

* – W artykule wykorzystano materiały zawarte w poradniku firmy Klingspor „Szlifowanie drewna” oraz w podręczniku: W. Pszczołowski, P. Rosienkiewicz „Obróbka ścierna narzędziami nasypowymi”, WNT, Warszawa1995.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu