Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Oscylacyjne elektronarzędzia wielofunkcyjne FEIN MULTIMASTER i ich zastosowania (część XII). Specjalistyczne akcesoria do prac przy pojazdach

W 12. artykule cyklu o zastosowaniach elektronarzędzi wielofunkcyjnych FEIN MULTIMASTER omawiamy specjalistyczny osprzęt przeznaczony do prac przy pojazdach, m.in. do wymiany szyb.

Noże do wycinania szyb

Jednym z głównych pól zastosowań oscylacyjnych elektronarzędzi wielofunkcyjnych FEIN MULTIMASTER są prace naprawcze przy różnego rodzaju pojazdach, samochodach osobowych, ciężarowych i autobusach, wagonach osobowych, tramwajach itp. Wykorzystuje się w nich specjalistyczny osprzęt z mocowaniem 6-kątnym: noże do wycinania szyb, noże do obróbki tworzyw sztucznych, noże do usuwania części karoserii oraz skrobaki do usuwania resztek spoin klejowych. Pod względem zastosowań został on podzielony na narzędzia dla branży automotive (głównie warsztaty samochodowe)

i cargo (transportowej).

Noże do wycinania szyb to duża grupa narzędzi licząca 21 podstawowych modeli, przeznaczonych do wycinania szyb w starszych modelach samochodów osobowych, busach, autobusach, tramwajach, wagonach kolejowych oraz metra itp. Wykonano je ze sprężystej stali narzędziowej. Akcesoria te różnią się kształtem ostrzy oraz swoimi wymiarami. Pod względem kształtów można wyróżnić noże mające ostrza proste, jak również proste „Z” i profilowane „Z” oraz o geometrii „U”, „L” i hakowej. Należy tu nadmienić, że niektóre wersje noży prostych, prostych „Z” i profilowanych „Z” wyposażono w regulowane lub stałe ograniczniki głębokości cięcia. Z kolei noże „U” i „L” mają obustronne ostrza albo ząbkowane, albo gładkie (nożowe). W pozostałych rodzajach noży, tj. prostych, prostych „Z”, profilowanych „Z” i hakowych FEIN zastosował wyłącznie obustronne ostrza gładkie. Co ważne, można je ostrzyć za pomocą osełki znajdującej się na wyposażeniu omawianych akcesoriów.


Reasumując, użytkownik elektronarzędzi wielofunkcyjnych FEIN MULTIMASTER ma do dyspozycji 21 modeli i kilkadziesiąt wersji wymiarowych noży do wycinania szyb. Dzięki temu może je optymalnie dobrać do specyfiki wykonywanych prac, które warunkowane są konstrukcją pojazdów i technologią mocowania szyb. Zamówienie wybranego noża w firmie FEIN ułatwia wykonany na jego powierzchni 3-cyfrowy symbol, który stanowi 6., 7. i 8. cyfrę oznaczenia katalogowego.

Noże do obróbki tworzyw sztucznych i usuwania części karoserii

To osobna grupa narzędzi złożona z dwóch modeli. Pod względem materiałowym (sprężynowa stal narzędziowa) i konstrukcyjnym nie różnią się one od noży do wycinania szyb. Pierwszy z nich to nóż prosty przeznaczony do wykonywania okrągłych wyżłobień w tworzywach sztucznych. Wyposażono go w ostrze ząbkowane dwustronnie. Drugi z modeli to też nóż prosty wygięty w kształcie litery „Z”. Jego ostrze jest również obustronnie ząbkowane. Narzędzie przeznaczone jest do usuwania części karoserii.

Skrobaki do usuwania resztek spoin klejowych

To narzędzia uzupełniające w pracy noże do wycinania szyb. Wykonane są też ze sprężystej stali narzędziowej. Ich ostrze jest specjalnie profilowane i może być łopatkowe lub poprzeczne. FEIN oferuje 3 modele takich skrobaków:
• z ostrzem łopatkowym z powłoką chroniącą przed zarysowaniem (3 wersje wymiarowe),
• z ostrzem poprzecznym i powłoką chroniącą przed zarysowaniem na ograniczniku czołowym (2 wersje wymiarowe),
• z ostrzem poprzecznym wąskim (1 wersja wymiarowa).

Należy tu nadmienić, że zadaniem powłoki chroniącej przed zarysowaniem jest zabezpieczenie lakieru samochodowego przed uszkodzeniem, które skutkuje rdzewieniem karoserii aut.

Akcesoria ułatwiające pracę

Z punktu widzenia użytkownika omawianych w artykule akcesoriów FEIN istotne znaczenie praktyczne posiada linka z mocowaniem i rękojeścią. Służy ona do pracy dwuręcznej i aplikowania mocnego posuwu. Montuje się ją w elektronarzędziu wielofunkcyjnym FEIN MULTIMASTER. Kolejny istotnym akcesorium FEIN ułatwiającym pracę są rękawice tłumiące wibracje, spełniające normę EN 388/420. Dostępne są rozmiarach L, XL i XXL. Dzięki nim praca jest nie tylko wygodna, ale także bezpieczna dla zdrowia.
W kolejnym, ostatnim odcinku naszego cyklu zastanowimy się na rozwojem gamy akcesoriów do wielofunkcyjnych elektronarzędzi oscylacyjnych FEIN MULTIMASTER i poszerzeniem ich zastosowań.

pins

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu