blok reklamowy

Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Szlifowanie drewna (część VII). Podstawowe zasady doboru materiałów ściernych

Materiały ścierne nasypowe zbudowane są z ziaren ściernych umocowanych na podłożu najczęściej papierowym lub płóciennym i zabezpieczonych spoiwem zalewowym. Dobór odpowiedniego podłoża, ziarna, spoiwa oraz dodatkowych powłok decyduje o właściwościach narzędzi ściernych i jakości obrobionej powierzchni.

Jako podkłady materiałów ściernych stosuje się papiery, papiery wzmocnione tkaniną, płótna, folie lub fibrę. Papiery o niższej gramaturze wykorzystywane są do produkcji krążków do szlifowania wykańczającego oraz do arkuszy do szlifowania ręcznego. Natomiast z papierów o wyższej gramaturze (powyżej 130 g/m2) produkuje się pasy bezkońcowe do szlifowania maszynowego oraz krążki do szlifowania zgrubnego. Im wyższa gramatura papieru podkładowego, tym wytrzymałość na rozciąganie większa, ale mniejsza elastyczność. Np. papier PS27DW będzie mniej odporny na rozciąganie od PS28F, ale za to dzięki większej elastyczności będzie się łatwiej dostosowywał do niewielkich nierówności powierzchni obrabianej.

Sztywne i bardzo wytrzymałe płótna poliestrowe wykorzystywane są do produkcji pasów do szlifowania elementów o dużych wymiarach bądź naddatkach (np. produkcja różnego rodzaju płyt) i kalibrowania drewna w produkcji maszynowej. Do takich zastosowań Klingspor proponuje płótno ścierne CS311Y. Płótna bawełniane służą głównie do produkcji pasów do szlifierek ręcznych oraz produkcji pasów do szlifowania kształtowego i profilowego. Typowymi produktami z tej grupy są płótna ścierne Klingspor LS307X, LS309J i LS309JF (kolejno: sztywne, elastyczne i bardzo elastyczne).
Folie poliestrowe są bardzo precyzyjnymi nośnikami środków ściernych z uwagi na płaskie i nieporowate podłoże. Najczęściej stosowane są folie podkładowe o grubości 0,075 i 0,125 mm. Folie ścierne wykorzystywane są do produkcji arkuszy, krążków i pasów przeznaczonych do precyzyjnych procesów szlifowania, napraw defektów powłoki lakierniczej oraz przygotowania powłok w operacjach międzylakierniczych.

Ziarna ścierne dzielą się według wielkości na grube, średnie, drobne i bardzo drobne. W praktyce amatorskiej najczęściej stosowane są materiały ścierne o ziarnistości od P36 do P180.
Podczas obróbki ściernej drewna należy przestrzegać kilku podstawowych zasad. Drewno po wstępnej obróbce wiórowej posiada wiele luźnych włókien, które zostały zgniecione lub zaprasowane przez skrawające ostrza. Obrobiona powierzchnia początkowo jest gładka, lecz z czasem po wzroście wilgotności luźne włókna „wstają” nad powierzchnię drewna, co doprowadza do wzrostu chropowatości i wyczuwalnego pogorszenia jakości obrobionego elementu. Celem obróbki szlifierskiej jest możliwie jak najdokładniejsze ścięcie luźnych włókien drzewnych. Dokładność obróbki decyduje o jakości późniejszej powłoki lakierniczej.

Obróbka ścierna drewna wyzwala duże ilości ciepła w strefie skrawania. Zbyt wysoka temperatura procesu szlifowania prowadzi do uplastyczniania się żywic, garbników zawartych w drewnie i innych środków chemicznych naniesionych na jego powierzchnię (kleje, farby). Uplastycznione składniki drewna połączone z pyłem drzewnym mogą doprowadzić do powstawania nalepień i w efekcie do zaklejania narzędzi ściernych oraz do ich przedwczesnego zużycia.

Wióry i inne produkty obróbki powinny być z procesu możliwie szybko i dokładnie usuwane, dlatego w przypadku obróbki miękkiego i zażywiczonego drewna zaleca się stosowanie materiałów ściernych z nasypem otwartym lub półotwartym. Usuwanie pyłów drzewnych jest również ważne ze względu na bezpieczeństwo pracy. Mieszanina powietrza i pyłu drzewnego może doprowadzić do samowybuchu. Trzeba też pamiętać, że pył drzewny niektórych gatunków liściastych jest rakotwórczy.
Nie ma niestety uniwersalnej zasady, która wskazywałaby na kolejność użycia materiałów ściernych i która mówiłaby, od jakiej granulacji papieru należy rozpocząć szlifowanie. Zastosowanie konkretnego typu papieru ściernego uzależnione jest od rodzaju materiału obrabianego, stanu jego powierzchni i od tego, jakie efekty końcowe zamierzamy osiągnąć.

O wyborze materiału ściernego często decyduje doświadczenie, zawsze należy jednak przestrzegać kilku podstawowych zasad. Najczęściej wstępną obróbkę powierzchni drewnianej rozpoczynamy papierem z ziarnem o granulacji P40 lub P60. Następnie wyrównujemy materiałem o granulacji P80 lub P100. Z kolei szlif wykończeniowy wykonujemy granulacją P120. Zastosowanie papieru ściernego o drobniejszym ziarnie pozwoli dokładniej wyrównać powierzchnię. Należy jednak pamiętać, że wielkość ziarna ściernego dobieramy odpowiednio do głębokości usuwanych rys. Zastosowanie zbyt drobnego ziarna może mieć ujemny wpływ na przyczepność do podłoża kolejnych materiałów powierzchniowych (farby, lakiery). Podczas obróbki wykończeniowej drewno należy szlifować wzdłuż słoi. Stare warstwy farby i lakiery usuwamy materiałem o granulacji P40 lub P60. Żywice i szpachlówki przed aplikacją podkładów epoksydowych szlifujemy papierami drobnymi, o granulacji od P120 do P240. Z kolei podkłady epoksydowe przed aplikacją poliuretanów matujemy materiałem oznaczonym P320 do P400, np. antystatycznym papierem do obróbki międzylakierniczej Klingspor PS24F
Podczas zmiany wielkości ziarna ściernego na drobniejsze należy bardzo dokładnie oczyścić miejsce szlifowania z pyłów pozostałych po obróbce grubszym ziarnem. Pozostałe po szlifowaniu zanieczyszczenia mogą zawierać ziarna oderwane od powierzchni wcześniej stosowanego papieru i spowodować głębokie rysy, trudne do usunięcia w kolejnych etapach obróbki. Podczas obróbki ręcznej papier ścierny owijamy wokół klocka kształtowego lub tarczy szlifierskiej, a siłę docisku rozkładamy równomiernie na całą powierzchnię klocka lub tarczy. Pracując za pomocą szlifierki, nie należy stosować zbyt dużego nacisku, aby
nie spowodować nadmiernego nagrzania strefy obróbki i w efekcie doprowadzić do przyspieszonego zużycia narzędzia ściernego.

Częstym błędem podczas szlifowania drewna jest nieprawidłowe stopniowanie granulacji materiału ściernego pomiędzy kolejnymi operacjami obróbki. Głębokość rys powstałych po obróbce papierem P60 jest znacznie większa niż po użyciu papieru P240. Tak duży przeskok pomiędzy granulacjami ziaren spowoduje tylko zeszlifowanie wierzchołków nierówności, ale nie doprowadzi do odpowiedniego wygładzenia podłoża. Na podstawie praktyki stwierdzono, że bez większej szkody można pominąć tylko jedną granulację materiału ściernego pomiędzy kolejnymi operacjami szlifierskimi.
Podczas stosowania materiałów ściernych, które mają otwory do odprowadzania pyłu ściernego, należy dokładnie dopasować je do otworów odsysających w elektronarzędziu. W przeciwnym razie zgromadzony na powierzchni papieru pył może spowodować powstanie uszkodzeń na obrabianej powierzchni. Należy też pamiętać o używaniu masek przeciwpyłowych i rękawic ochronnych, a pomieszczenie, w którym odbywa się obróbka ścierna powinno być dobrze wentylowane.

* W artykule wykorzystano materiały zawarte w poradniku firmy Klingspor „Szlifowaniedrewna”.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu