Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

WIERCENIE W CIENKICH BLACHACH

Na rynku spotykanych jest wiele wykonań wierteł stopniowych przeznaczonych do wiercenia w cienkich blachach*. Jednym z nich są narzędzia posiadające spiralny rowek do odprowadzania wiórów. Sprawdziliśmy ich przydatność, testując wiertło stopniowe ze spiralnym rowkiem.

 

Wiertła stopniowe to narzędzia, które umożliwiają zarówno wywiercenie otworu w cienkich blachach stalowych lub wykonanych z metali nieżelaznych, np. z aluminium, jak i jego fazowanie. Dzięki nim znacznie skracamy proces wiercenia w tych materiałach, gdyż dokonujemy go w jednej operacji, używając do tego tylko jednego narzędzia. Gdybyśmy chcieli do tego użyć popularnego wiertła spiralnego (przypominamy, że do blach powinno się stosować tego typu narzędzia o dużym kącie wierzchołkowym), to należałoby tak wykonany otwór sfazować rozwiertakiem. Użycie tradycyjnych wierteł spiralnych często powoduje deformowanie blachy wokół wywierconego otworu.

IMG_7176-4

Na rynku oferowane są dwa wykonania wierteł stopniowych: z rowkiem prostym i spiralnym. Narzędzia te posiadają specjalną geometrię. Ich dolne ostrze służy do wywiercenia otworu i w zasadzie jego wysokość wyznacza grubość blachy, do obróbki jakiej są przeznaczone (tzn. materiał ten musi mieć grubość mniejszą niż wysokość ostrza). Jest ono tak skonstruowane, że podczas wiercenia szybko do pracy wchodzą dwa symetrycznie rozmieszczone boczne ostrza (odpowiadające łysinkom w tradycyjnym wiertle krętym do metalu), są one głównymi krawędziami skrawającymi tych narzędzi. Stąd swoją zasadą działania wiertła stopniowe bardziej przypominają frezy niż klasyczne wiertła. Warto tu zwrócić uwagę, że po przewierceniu tymi narzędziami blachy na wylot pracują wyłącznie ich boczne ostrza. Dzięki temu krawędzie otworu są odpowiednio obrobione oraz sfazowane i nie wymagają dalszej obróbki. Dlatego bardzo ważny jest kąt natarcia bocznych ostrzy, będących de facto krawędziami rowków. W przypadku ich kształtu spiralnego krawędź stopniowo wchodzi w materiał skrawany, niejako podcinając wiór. Dzięki temu opór materiału jest mniejszy niż w wypadku skrawania krawędzią prostą, co jest bardziej korzystne. Efekt ten dał o sobie znać podczas testów.

IMG_7133-3

Wyraźnie łatwiej wierciło się nam w blasze stalowej o średniej twardości wiertłem stopniowym ze spiralnym rowkiem niż podobnym narzędziem z rowkiem prostym. Podczas wiercenia w blasze aluminiowej efekt ten nie był wyraźnie odczuwalny. Do naszych testów używaliśmy wierteł stopniowych z rowkami prostym i spiralnym wykonanych ze stali HSS. Warto tu wspomnieć, że wiertła z rowkiem spiralnym miały specjalnie zoptymalizowany jego kształt, aby umożliwiał szybkie odprowadzanie wiórów. Były one szlifowane ściernicami z azotku boru, dzięki czemu charakteryzowały się dużą ostrością.

IMG_7132-2

Ważną cechą wierteł stopniowych z rowkiem spiralnym jest ich dłuższa trwałość w stosunku do tego typu narzędzi z rowkiem prostym. Wynika ona z mniejszych oporów skrawania, szybszego odprowadzania wiórów na zewnątrz, co przeciwdziała powstawaniu wysokiej temperatury w strefie obróbki (jak wiadomo, z wiórami efektywnie odprowadzane jest ok. 60% ciepła powstałego podczas pracy narzędzia). W efekcie ich użycia otrzymuje się krawędzie o nieco wyższej jakości niż w przypadku wierteł stopniowych z rowkiem prostym, co potwierdził nasz test. Należy tu pamiętać, że jakość ta zależy również od umiejętności posługiwania się wiertarką przez operatora i od utrzymania narzędzia w jednej osi podczas całego procesu wiercenia. Dlatego podczas wykonywania otworów wiertłami stopniowymi zalecamy, o ile to możliwe, użycie statywu.

pins
* Przez cienką blachę rozumiemy blachę o grubości mniejszej niż 3 mm – stosownie do średnicy wierconego otworu, tzn. nie grubszą niż 10% średnicy otworu.

IMG_7128-1

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu