blok reklamowy

Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Wiercenie w drewnie (cz. X) System wierteł

W dziesiątej części naszego opracowania dotyczącego wiercenia w drewnie omawiamy system wierteł do drewna na przykładzie wierteł ZOBO firmy Protool.

 

 

Wiertła ZOBO do drewna firmy Protool są odmianami sedników, popularnie nazywa się je też wiertłami tralkowymi. Mają one dwa wykonania: (1) WD-C z ostrzami ze stali chromowej i (2) WD-HW z ostrzami z węglików spiekanych. Drugie ich wykonanie to oczywiście niemalże klasyczny środkowiec. Podstawowa różnica pomiędzy wiertłami Protool ZOBO a standardowymi sednikami oraz środkowcami polega na zastosowaniu wymiennych elementów centrujących o różnych wymiarach, zastępujących stałe ostrze centrujące, i/lub modyfikacji geometrii głowicy. Elementami centrującymi są szpice, wiertła spiralne lub specjalne czopy. Zastosowanie tak wielu prowadzeń ogromnie rozszerza zakres stosowania pojedynczego wiertła. Przy użyciu czopa prowadzącego rozwiercenie wykonanego otworu nie stanowi żadnego problemu. Ponieważ w tych wiertłach stosuje się elementy prowadząco-centrujące znacznie wystające poza głowice, narzędzia te umożliwiają wiercenie ukośne, a także w elementach zaokrąglonych. Podobnie jak sedniki, przeznaczone są do wykonywania otworów przelotowych, jak również nieprzelotowych, jednakże o znacznie większych średnicach, tj. do 200 mm (z krokiem co 1mm). Przypominamy, że standardowe sedniki i środkowce mają średnice do 50 mm. Do zastosowań specjalnych Protool jest w stanie dostarczyć wiertło z dokładnością 0,1 mm.

 Wiertło ZOBO WD-C z czopem centrującym


Głowica pierwszego z wykonań wierteł Protool ZOBO (WD-C), czyli wytworzona ze stali chromowej, twardszej i bardziej odpornej na ścieranie od stali szybkotnącej HSS, posiada – tak jak sednik – dwa główne ostrza tnące i dwa ostrza boczne (tzw. konturowe lub podcinające) wycinające ściankę otworu. Jednakże ostrza boczne są mniejsze ok. połowę, co jest konsekwencją zastosowania lepszej jakościowo stali chromowej. Dzięki temu zwiększono znacznie znajdujące się w głowicy otwory służące do odprowadzenia wiórów. Taka geometria głowicy umożliwia ich szybsze usuwanie oraz redukuje tarcie, a więc i wydzielanie się ciepła podczas wiercenia. Do zmniejszenia tarcia i wydzielania ciepła przyczynia się także bardzo dokładne oszlifowanie wykańczające ostrzy konturowych. Przypominamy, że stal chromowa umożliwia uzyskanie bardziej gładszych powierzchni niż HSS. Ostrza te mają także tzw. łamacz wiórów (mały półokrągły otwór dzielący je na dwie części), który skraca wiór i pozwala na szybsze ich usuwanie ze strefy obróbki, co przyczynia się do zwiększenia efektywności wiercenia. Można nim posłużyć się także jako wskaźnikiem zużycia ostrzy, gdyż jego wielkość pokazuje głębokość ostrzenia pozostałą do całkowitego zużycia narzędzia. Im łamacz mniejszy, tym mniejsza jest liczba możliwych przeostrzeń wiertła WD-C. Protool podaje, że wiertła te można ostrzyć ok. 20-25 razy.

 

Głowica wiertła ZOBO WD-C

Jeśli chodzi o drugie wykonanie wierteł Protool ZOBO (WD-HW), to jego geometria w sposób istotny nie odbiega od geometrii standardowych środkowców, dlatego nie będziemy tu jej szerzej omawiać. Warto tu wspomnieć, że wiertła ZOBO o średnicach powyżej 101 do 200 mm są wykonane tylko w wersji WD-C. Z uwagi na duże średnice wyposażono je w regulowane ograniczniki grubości wiórów i głębokości . Zmniejszają one wymagania wiertła co do wielkości potrzebnego momentu obrotowego potrzebnego do jego napędzania, chroniąc w ten sposób wiertarkę przed zbyt dużym obciążeniem, a także umożliwiają szybsze odprowadzanie wiórów ze strefy obróbki, przez co zwiększają szybkość pracy. Jak wiadomo, mniejsze wióry łatwiej jest usuwać. Ogranicznik w istotny sposób zmniejsza możliwość zahaczenia ostrza w materiale i skutecznie redukuje niebezpieczeństwo „odbicia”. Ten niewielki element pozwala nam zapanować nad wiertłem w czasie wiercenia i zwiększa bezpieczeństwo pracy.

 

Głowica wiertła ZOBO WD-HW

Jeśli chodzi o materiałowy zakres zastosowania wierteł ZOBO, to w przypadku 2. ich wykonania, czyli WD-HW, w sposób istotny nie odbiega on od zakresu aplikacji standardowych środkowców. Narzędzia WD-HW służą więc do obróbki drewna twardego, płyt laminowanych, wiórowych, sklejek, corianu itp. Wiertła WD-C w porównaniu do sedników mają znacznie rozszerzony zakres stosowania, oprócz drewna miękkiego i twardego, można nimi także wiercić w aluminium i szkle akrylowym. Oczywiście w tym celu należy je przeostrzyć tak, aby ostrza konturowe w przypadku obróbki szkła akrylowego wystawały dokładnie na tę samą wysokość co główne, a wypadku aluminium były krótsze o ok. 0,15 mm.

Wiertła ZOBO mają uchwyty walcowe dostosowane do mocowania w typowych uchwytach używanych w wiertarkach ręcznych (kluczykowych i bezkluczykowych). Wykonano w nich także gwintowany otwór, który umożliwia ich montaż w maszynach przy użyciu uchwytów Morse’a lub maszynowych. Mogą więc narzędzia te być stosowane nie tylko w wiertarkach ręcznych, ale także w maszynach stacjonarnych, a nawet w centrach obróbczych CNC. W ofercie osprzętu do nich znajdują się różnej długości przedłużki, a także ograniczniki głębokości wiercenia, tuleje redukcyjne, wybijak elementów centrujących itd. Narzędzia te zestawiane są w trzy systemy, które różnią się wielkościami zakresów ich średnic oraz wyposażeniem w akcesoria rozszerzające aplikacje lub optymalizujące pracę nimi.

 

Wiertła ZOBO System 3 zakcesoriami

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu