blok reklamowy

Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

WIERTŁA UDAROWE (CZĘŚĆ I). SPOSÓB PRACY WIERTŁA UDAROWEGO

Wiertła udarowe to narzędzia przeznaczone do wykonywania otworów w takich materiałach jak beton, cegła, kamień, głównie przy użyciu wiertarek udarowych i młotków elektropneumatycznych.

Istnieje wiele rodzajów wierteł, np.: z ostrzem stalowym do metalu, kręte do drewna, z ostrzem/ostrzami z węglików spiekanych do betonu, kamienia i cegły, piórkowe do drewna, uniwersalne do metalu lub betonu z ostrzem z węglików spiekanych, do blach, uniwersalne (do metalu, drewna, tworzyw). W artykule zajmiemy się tylko wiertłami udarowymi do betonu, kamienia, cegły itp., mającymi ostrze lub ostrza wykonane z węglików spiekanych. Ich zasada pracy i konstrukcja jest inna niż tzw. wierteł skrawających, np. do metalu czy drewna, co jest konsekwencją różnicy, jaka zachodzi pomiędzy materiałami abrazyjnymi i skrawalnymi. Dlatego wiertła te należy zaliczyć do odrębnej grupy narzędzi służących do wiercenia.

Od struktury i właściwości materiału zależy metoda wiercenia w nim otworów. Materiały bardzo twarde, takie jak beton, granit, marmur, bazalt inne kamienie, mają bardzo ścisłą i zwartą oraz mało elastyczną strukturę krystaliczno-grudkową, są więc twarde i z tego powodu trudno obrabialne. Stąd ich obróbka może dokonywać się jedynie przez kruszenie lub szlifowanie odpowiednio uformowanym narzędziem o bardzo dużej twardości. W wypadku wiercenia udarowego podstawową czynnością jest kruszenie dokonywane przez wiertło. W tym celu wyposaża się je w specjalnie uformowane ostrze/ostrza wykonane z węglików spiekanych, czyli o bardzo dużej twardości. To właśnie nimi wiertło uderza w beton lub kamień z wysoką częstotliwością, która w przypadku wiertarek udarowych wynosi do 63.000 min-1, a młotów elektropneumatycznych – do 4500 min-1. Podczas tej operacji najważniejsza jednak jest duża siła uderzenia, która w największych młotach udarowo-obrotowych napędzanych elektrycznie dochodzi do maksymalnie do 67 dżuli (J). Dlatego młoty, pomimo niższej częstotliwości udaru, są o wiele bardziej skuteczniejsze w wierceniu w betonie niż np. wiertarki udarowe. Wiertło udarowe podczas pracy wykonuje także ruch obrotowy. Ma on dwa zadania: po pierwsze, przemieszczanie po okręgu ostrzy udarowych, aby uderzały w coraz inne miejsca, dzięki czemu nadawany jest wykonywanemu otworowi kształt bardzo zbliżony do walca; po drugie, usuwanie urobku na zewnątrz otworu za pomocą rowków spiralnych. Ta druga funkcja jest również bardzo ważna, ponieważ nagromadzenie urobku uniemożliwiłoby wiercenie otworu.

Warto tu wspomnieć, że wiertła udarowe napędzane młotem muszą być zdolne do przeniesienia stosunkowo dużych obciążeń dynamicznych. Dlatego użyte w nich materiały i rodzaje konstrukcji zapewniają im większą wytrzymałość niż wiertłom udarowym przeznaczonym do wiertarek udarowych. To zaś jest podstawą do rozróżniania dwóch rodzajów wierteł udarowych: (1) przeznaczonych do młotów i młotków elektropneumatycznych z uchwytami sześciokątnymi, wieloklinowymi, SDS-plus i SDS-max oraz (2) do wiertarek udarowych z uchwytami walcowymi.*

Autorzy: Sławomir Pinkas, Dariusz Świnarski, Jan Krzos

* upgrade23.09.2020.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu