blok reklamowy

Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Szlifowanie drewna (część VI) Technika szlifowania drewna i materiałów drewnopochodnych

Drewno ma specyficzną włóknistą strukturę oraz różne właściwości fizyczne w zależności od gatunku. Z tego powodu wymaga specjalnych metod obróbki kształtującej i powierzchniowej. Spośród metod tej obróbki szlifowanie ma szczególne znaczenie.

Narzędzia ścierne nasypowe wykorzystuje się zarówno do usuwania błędów kształtu, jak i do przygotowania powierzchni wyrobów przed innymi metodami jej wykończenia (fornirowanie, lakierowanie, drukowanie). Obróbce szlifowaniem podlegają praktycznie wszystkie rodzaje drewna litego oraz materiały drewnopochodne, takie jak: płyty wiórowe, meblowe, sklejki itp. Aby uzyskać najlepszą jakość powierzchni, należy odpowiednio skorelować technologię obróbki (granulacja materiału ściernego i parametry procesu) z właściwościami fizycznymi i mechanicznymi obrabianego surowca: twardość, wytrzymałość mechaniczna, zawartość żywicy, wilgotność.

Podobnie jak podczas obróbki innych materiałów na przebieg szlifowania drewna wpływ mają: prędkość szlifowania, właściwości narzędzia, siła docisku materiału ściernego do obrabianego przedmiotu, pole powierzchni styku. Zasadniczym kryterium oceny metody szlifowania i doboru narzędzia obróbkowego jest efektywność ekonomiczna (ilość sztuk na jednostkę czasu) i jakość (chropowatość) uzyskanej powierzchni. Analizując wpływ czasu szlifowania na wydajność obróbki i chropowatość powierzchni, można wyróżnić trzy zasadnicze fazy zużycia ziarna ściernego. Pierwszy okres można określić jako stan ostrości początkowej. Wydajność objętościowa obróbki jest wówczas największa, ale jednocześnie nasyp ścierny w narzędziu obróbkowym ulega szybkiemu tępieniu się. W drugiej fazie narzędzie ścierne pracuje w stanie ostrości roboczej. Szybkość tępienia się nasypu ściernego zmniejsza się, ale również powoli zmniejsza się wydajność obróbki. Następuje powolne zalepianie się czynnej powierzchni narzędzia ściernego pyłem i drobnymi cząsteczkami materiału obrabianego.


Z upływem czasu proces zużycia ziarna ściernego przechodzi w fazę trzecią. Następuje przyspieszone tępienie się narzędzia i zalepianie jego powierzchni roboczej przy jednoczesnym zmniejszaniu się wydajności obróbki. Ponadto wydajność objętościowa obróbki, czyli ilość zeszlifowanego materiału w jednostce czasu, zależy w dużym stopniu od gatunku obrabianego drewna. Najmniejszą wydajność uzyskuje się podczas obróbki drewna sosnowego i świerkowego, wysoko zażywiczonego. Z kolei największą wydajność można osiągnąć wtedy, gdy szlifuje się takie gatunki drewna jak: olcha, buk czerwony, topola. Na wydajność obróbki szlifowaniem mocno wpływa siła docisku. Wraz ze wzrostem tej siły proporcjonalnie wzrasta wydajność, niezależnie od wielkości i rodzaju ziarna ściernego. Na szlifowanym elemencie mogą występować wady powierzchniowe spowodowane różnymi przyczynami. Do najczęściej występujących wad należy zaliczyć ślady drgań elementu obrabianego lub obrabiarki, rysy, smugi, błyszczące plamy. Wady te często spowodowane są złym stanem technicznym maszyny, zabrudzonymi bądź uszkodzonymi elementami kontaktowymi, zanieczyszczoną lub mało wydajną instalacją odciągową powodującą zalepianie się powierzchni narzędzia. Zdecydowanie rzadziej zdarza się nierównomierność nasypu ziarna ściernego, zmienna sztywność podłoża.

Do obróbki drewna, najczęściej ze względów ekonomicznych, używa się materiałów ściernych z nasypem z elektrokorundu, którym można szlifować drewno lite, płyty wiórowe, forniry, powłoki podkładowe i powierzchnie lakierowane. Obróbkę drewna twardego, w niektórych przypadkach przygotowanie do lakierowania zaleca się wykonywać pasami z ziarnem węglika krzemu.

Duży wpływ na wydajność i efektywność obróbki ma gęstość nasypu ściernego (% pokrycia powierzchni podłoża ziarnami). Gdy nie zachodzi obawa zalepienia nasypu, np. przy szlifowaniu wykańczającym twardego drewna, można stosować nasyp pełny. Natomiast narzędzia ścierne z nasypem otwartym (50 – 75% pokrycia powierzchni podłoża i półotwartym (75 – 90% pokrycia powierzchni) stosuje się zwykle do obróbki zgrubnej i kształtującej wtedy, gdy istnieje ryzyko zaklejenia się taśmy produktami szlifowania (np. drewno zawierające żywicę).
Zależnie od formy obrabianych elementów należy odpowiednio dobrać podłoże. Jeśli zamierzamy szlifować duże powierzchnie płaskie, najlepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie pasów z podłożami sztywnymi, papierowymi bądź w przypadku znacznych obciążeń płóciennymi. W przypadku obróbki nieregularnych kształtów zalecane jest użycie elastycznych podłóż płóciennych.

Do obróbki ręcznej można stosować, bez ryzyka zniszczenia, mniej trwałe podłoża papierowe, oczywiście podłożami płóciennymi będzie się lepiej pracowało w przypadku ręcznej obróbki kształtowej. Ponadto warto wspomnieć o elastycznych gąbkach do ręcznej obróbki elementów o bardzo skomplikowanych kształtach*.

* W artykule wykorzystano materiały zawarte w poradniku firmy Klingspor „Szlifowanie drewna” oraz w podręczniku: W. Pszczołowski, P. Rosienkiewicz „Obróbka ścierna narzędziami nasypowymi”, WNT, Warszawa1995.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu