Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Zastosowania oscylacyjnych elektronarzędzi wielofunkcyjnych (część VI)

Oscylacyjne narzędzia wielofunkcyjne są jeszcze mało doceniane na rynku polskim, pomimo że możliwości ich zastosowań są ogromne. W szóstym artykule naszego cyklu opowiemy o zastosowaniach brzeszczotów do obróbki wgłębnej, specjalnego narzędzia 3Max i płytek szlifierskich HM z nasypem węglikowym przeznaczonych do obróbki glazury i fug, tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknem szklanym, żywic epoksydowych oraz betonu komórkowego, a nawet drewna.

 

 

Jak już wspominaliśmy, brzeszczoty do cięcia wgłębnego, stosowane w oscylacyjnych elektronarzędziach wielofunkcyjnych, można podzielić na nożowe i zębate oraz mające ostrza z nasypu węglikowego. W niniejszym artykule zajmiemy się wyłącznie takimi brzeszczotami, których część roboczą stanowią ostrza z nasypu węglikowego (fot. 1. i 2.). Przy okazji opowiemy o pokrewnych im narzędziach, czyli o płytce Bosch 3Max (fot. 3. i 4.) i płytkach szlifierskich HM (fot. 5. i 6.), których ostrza wykonano także z nasypu węglikowego. Ogólnie można powiedzieć, że ze względu na swoją geometrię brzeszczoty i płytka Bosch 3Max służą do wycinania (wyfrezowania głębnego) oraz szlifowania zgrubnego, zaś płytki szlifierskie – jak ich nazwa wskazuje – wyłącznie do szlifowania zgrubnego i tarnikowania. Mają one jednak zróżnicowane zastosowanie materiałowe.

 

1


3 4


5 6

 

I tak brzeszczot służy do wycinania w takich materiałach jak tworzywa sztuczne wzmocnione włóknem szklanym (fot. 7.), żywice epoksydowe oraz beton komórkowy, jak też do obróbki (oczyszczania) z zaprawy wąskich szczelin oraz usuwania fug (fot. 8.).

8

Można nim także wykonywać szlifowanie zgrubne, a właściwie tarnikowanie, pilnikowanie lub gradowanie małych elementów ze wspomnianych materiałów (fot. 9.) , jak również z drewna. Płytka Bosch 3Max przeznaczona jest do wyfrezowywania fug w płytkach ściennych i podłogowych (fot. 10.), usuwania zaprawy lub kleju do płytek (fot. 11.), w tym też w narożnikach (fot. 12.); zaś płytki szlifierskie – do usuwania zaprawy lub klejów z wykładzin i podłoży ceramicznych (fot. 13.), jak też do tarnikowania drewna (fot. 14.).
Omawiane narzędzia mają ostrza wykonane z węglików metodą lutowania próżniowego. Polega ona na przytwierdzaniu drobin węglików do ich stalowych korpusów, które wykonano ze stali narzędziowej (HCS). Przypominamy, że takie narzędzia nazywane są też bimateriałowymi, bo składają się z dwóch podstawowych komponentów: w tym wypadku ze stali i węglików.

9

10
Warto przyjrzeć się także geometrii omawianych narzędzi. Brzeszczot jest wąski i ma formę odgiętą oraz wydłużone ostrze. Dlatego jego głównym zadaniem to wgłębne wycinanie lub obróbka szczelin, np. fug. Ponieważ jego ostrze jest dość szerokie, można go stosować do tarnikowania lub pilnikowania niewielkich elementów lub ich krawędzi (też do gradowania).

11

12
Płytka Bosch 3Max ma kształt łezki i o wiele większą niż brzeszczot powierzchnię roboczą pokrytą węglikami, dzięki czemu zakres jej stosowania jest nieco szerszy. Można nią wycinać wgłębnie, używając krawędzi, np. usuwać lub oczyszczać fugi, ale także za pomocą płaskiej powierzchni ściernej szlifować zgrubnie materiały abrazywne o większych wymiarach, np. usuwać ze ściany stary klej do płytek w celu nałożenia nowego, itd. Narzędzie to ma szpiczasty wierzchołek, który doskonale nadaje się do usuwania fug w narożnikach.
Płytka ścierna ma kształt trójkąta równobocznego o nieco zaokrąglonych wypukle bokach. Jej część roboczą (pokrytą węglikami) stanowi spodnia płaska powierzchnia. Taka geometria  predestynuje ją wyłącznie do szlifowania zgrubnego (usuwania klejów czy zapraw) i tarnikowania.

13

Jeśli chodzi o operacje, w których wykorzystuje się omówione narzędzia, to należy tu wymienić prace glazurnicze i zabudowę suchą, prace wykończeniowe, remontowe i montaż instalacji, a także budowę statków, łodzi, jachtów, przyczep kampingowych oraz zabudowę pojazdów. Jak można się domyślić, podana tu lista prac jest niepełna, bo trudno podać wszystkie możliwe ich kategorie ze względu na potencjał roboczy omawianych narzędzi. W następnym odcinku naszego cyklu omówimy skrobaki.

14

 

Materiałowe zastosowania brzeszczotów HM do cięcia wgłębnego, narzędzia Bosch 3Max i płytek szlifierskich HM*

Materiał obrabiany

Brzeszczoty HM do cięcia wgłębnego

Płytka Bosch 3Max

Płytki ścierne HM

Drewno miękkie

x

x

Drewno twarde

x

x

Płyta gipsowo-kartonowa

xx**

xx

xx

Płyta pilśniowa spajana cementem

x

x

Kompozyty pilśniowe

xx

xx

Tworzywa sztuczne wzmacniane włóknem szklanym

xx

xx

Żywice epoksydowe

xx

xx

Obróbka fug

xx

xx

Zaprawa do płytek

x

x/xx

xx

Klej do płytek

x

x/xx

xx

Miękkie płytki ścienne

xx

x

Beton komórkowy

xx

xx

Miękka cegła

xx

xx

* Dokładne zastosowania poszczególnych modeli brzeszczotów Boscha i innych producentów mogą się nieco różnić od podanych w tabeli, gdyż oparta jest ona na ogólnym podziale aplikacji tych narzędzi.

** xx – doskonale nadające się (główne przeznaczenie), x – odpowiednie, „–” – nienadającesię 

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu