Czy wiercenie w stali musi być uciążliwe?

Wiercenie w stali wykonywane za pomocą wiertarek ręcznych może się stać czynnością bardzo uciążliwą, jeśli użyjemy do tego wierteł o nieodpowiedniej geometrii. Zastanówmy się więc, jakie wiertła najlepiej zastosować do tego typu operacji.

Oczywiste jest, że do wiercenia w stali używa się wierteł krętych specjalnie przeznaczonych do tego typu obróbki. Jednakże wiele osób, które muszą wykonywać otwory w stali, narzeka, że chociaż używa do tego prawidłowych narzędzi, jest to operacja długotrwała i wymagająca użycia dużej siły nacisku na wiertarkę, a więc męcząca. Można więc zapytać, skąd wynika konieczność stosowania tak dużej siły? Najprościej można odpowiedzieć, że – z geometrii wierteł. Wiertła standardowe mają bowiem najprostszą z możliwych geometrię krawędzi skrawających, czyli skręcone krawędzie stożkowate, połączone krawędzią poprzeczną zwaną ścinem. Znajduje się on na samym wierzchołku osi wiertła. Konsekwencją tego usytuowania jest bliska zeru prędkość obwodowa ścina. Jego krawędź tnąca jest do tego tępa i dlatego bierze niewielki udział w procesie wiercenia. W zasadzie szlifuje tylko powierzchnię obrabianego metalu. Ponieważ ścin nie jest ostry, nie centruje wiertła, pozwalając zbaczać mu z wyznaczonego punktu wiercenia w pierwszej fazie wykonywania otworu (tylko podczas wiercenia ręcznego). Na skutek tego dochodzi często do zarysowania powierzchni elementu, w którym wiercimy.

Aby do tego nie dopuścić, musimy wywierać mocny docisk na narzędzie. Badania wykazały, że do 60% siły nacisku zużywane jest na pokonanie oporu, który metal stawia ścinowi. Duża siła nacisku i tarcie w strefie skrawania są przyczynami powstawania w niej wysokiej temperatury. Aby temu zapobiec, musimy stosować chłodzenie. Stąd, jak widać, krawędź ścina jest przyczyną wielu kłopotów z wierceniem w metalach, szczególnie w twardej stali. Jedną z metod radzenia sobie z nimi jest stosowanie wierteł o zoptymalizowanej geometrii, która eliminuje konieczność stosowania dużej siły, jednocześnie zwiększając szybkość wiercenia w metalach.

Aby sprawdzić, jak skuteczne jest wiercenie wiertłami o zmodyfikowanej geometrii krawędzi skrawających ostrzy, wykorzystaliśmy do tego wiertła: HSS (o zmodyfikowanej geometrii typu A (zob. rysunek zamieszczony w artykule), HSS TiN (wiertła HSS pokryte azotkiem tytanu o zmodyfikowanej geometrii typu A) i kobaltowe HSS-Co (o zmodyfikowanej geometrii typu D) i porównaliśmy otrzymane wyniki z wynikami użycia popularnego wiertła HSS o tradycyjnej geometrii typu B, czyli z dużym ścinem. Wszystkie użyte przez nas narzędzia miały średnicę 10 mm. Wykonywaliśmy nimi otwory o głębokości 10 mm w stali konstrukcyjnej przy użyciu wiertarki 1000-watowej. Stosowaliśmy nacisk wiertłem na obrabiany element stalowy przez obciążenie dźwigni stojaka wiertarskiego sztabą stalową o wadze 10 kg. Wiercenie było więc wykonywane bez udziału operatora, przez co zostały wyeliminowane czynniki przypadkowe towarzyszące ręcznemu wykonywaniu tej operacji. Rola operatora sprowadzała się tylko do włączenia i wyłączenia wiertarki oraz do podawania emulsji chłodząco-smarującej do strefy wiercenia.

Wiertłem HSS o zmodyfikowanej geometrii A uzyskaliśmy następujące czasy: 18 s (10 kg) i 16,25 s (10 kg); zaś HSS TiN o geometrii A – 9 s (10 kg) i 9 s (10 kg); HSS-Co o geometrii D – 21 s (10 kg) i 14 s (10 kg). Otwory porównawcze wykonane wiertłem HSS o tradycyjnej geometrii typu B zostały wywiercone w następujących czasach: 1 m 07 s (10 kg) i 54 s (10 kg).
Otrzymane wyniki pokazują, że wiertłami o zmodyfikowanej geometrii możemy wiercić nawet do ponad 6 razy szybciej niż wiertłami o tradycyjnej geometrii, a także, że w przypadku wykonywania otworów w stali konstrukcyjnej najbardziej wydajne są wiertła HSS TiN z geometrią typu A. W tego typu obróbce są one ponad 50% wydajniejsze niż wiertła kobaltowe, które odznaczają się bardzo wysoką trwałością, co wynika z właściwości użytego na nie materiału. Powodem szybszej pracy wierteł HSS TiN jest zmniejszenie tarcia w strefie skrawania przez pokrycie ich cienką warstwą azotku tytanu. Warstwa ta także zwiększa trwałość tych narzędzi.

Reasumując, można powiedzieć, że gdy musimy wiercić w stali z ręki, najlepiej jest używać wierteł o zmodyfikowanej geometrii, gdyż wtedy znacznie skrócimy proces wykonywania otworu, a tym samym nie będzie on dla nas bardzo uciążliwy. Wniosek ten szczególnie dotyczy osób, które do tego używają wiertarko-wkrętarek niemających rękojeści dodatkowych. Muszą one wywierać dość duży nacisk maszyną, co jest niewygodne i doprowadza do odchylania wiertła od wyznaczonej osi wiercenia. W efekcie uzyskany otwór jest małej jakości, a w czasie wiercenia wielokrotnie dochodzi do zakleszczenia się wiertła w obrabianym materiale, co jest przyczyną przeciążenia elektronarzędzia i ma negatywny wpływ na jegotrwałość.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Akademia szlifowania Klingspor. Tajniki procesu szlifowania, czyli wiedza niezbędna do tego, żeby stać się ekspertem (część II)

Rozpoczęliśmy już cykl poświęcony materiałom ściernym nasypowym, koncentrując się na czynnikach mających wpływ na odpowiedni dobór narzędzia szlifierskiego. Teraz kontynuujemy temat. Omówimy m.in. rodzaje ziarna ściernego oraz podpowiemy, jak dobrać właściwą granulację narzędzia do szlifowanej powierzchni.

Właściwe ziarno ścierne
Dobierając materiał ścierny, należy wziąć pod uwagę składnik, który jest bezpośrednio odpowiedzialny za szlifowanie, czyli rodzaj ziarna ściernego. Najczęściej spotykany elektrokorund (korund, Al2O3) jest używany do obróbki drewna, stali i metali kolorowych. Materiały takie, jak: szkło, kamień, tworzywa sztuczne, guma czy twardy lakier należy obrabiać materiałem ściernym z ziarnem węglika krzemu (karborund, SiC).

Bardziej zaawansowanymi rodzajami ziarna są elektrokorund cyrkonowy i elektrokorund ceramiczny. Cechą charakterystyczną obu typów jest zdolność do samoostrzenia się w czasie pracy, dzięki czemu ziarno pozostaje agresywne aż do całkowitego zużycia materiału ściernego. Elektrokorund cyrkonowy i ceramiczny są polecane głównie do obróbki stali wysokostopowych; w tym nierdzewnych i kwasoodpornych, ale dzięki korzystnej relacji wydajności do ceny stosowane są również do szczególnie agresywnego szlifowania stali węglowej. Przykładem pasów bezkońcowych z korundem jest Klingspor CS310X, z elektrokorundem cyrkonowym – Klingspor CS411Y, z elektrokorundem ceramiczny – Klingspor CS912Y.

Granulacja, czyli rozmiar ziarna zastosowanego w materiale ściernym, powinna być odpowiednia do stanu wyjściowego powierzchni i efektu, jaki chcemy osiągnąć po szlifowaniu. Czasem proces wymaga zastosowania kilku granulacji ziarna. W zależności od materiału obrabianego i sposobu obróbki należy stosować kolejne granulacje, a niektóre pominąć, skracając w ten sposób obróbkę. Np. szlifowanie ręczne surowego drewna arkuszem papieru ściernego PS30D można zacząć granulacją P60, następnie poprawić P100 i wykończyć papierem w granulacji P150, co w zupełności wystarczy dla miękkich gatunków drewna. Należy mieć na uwadze, że ominięcie więcej niż jednej granulacji może powodować problemy z usunięciem rys po granulacji grubszej. Dotyczy to każdego materiału poddanego obróbce ściernej. Należy również zdawać sobie sprawę z tego, że błąd taki możemy zauważyć, kiedy wydaje nam się, że praca została zakończona, np. po lakierowaniu szlifowanego elementu. Wówczas cały proces trzeba zacząć od początku.

W obróbce szlifierką taśmową z pasem z płótna ściernego LS307X należy stosować się do tej samej zasady. W porównaniu do obróbki ręcznej szlifowanie maszynowe jest nieco bardziej wyrozumiałe. Dzieje się tak, ponieważ proces maszynowy jest zdecydowanie bardziej wydajny. Chcąc jednak uzyskać najlepszy efekt szlifowania, przy zachowaniu pasa ściernego w dobrej kondycji i przede wszystkim w krótkim czasie, warto zastosować wspomnianą powyżej zasadę i wybrać np. pasy w granulacjach: zgrubnej P40, średniej P80 i wykończeniowej P120. W następnym numerze „Gazety Narzędziowej” kolejna porcja informacji, które ułatwią prawidłowy dobór narzędzia ściernego.

ZOBACZ TAKŻE
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
copyright 2026 portalnarzedzi.pl | wykonanie monikawolinska.eu